تاریخ معماری

یادبودهایی که نبودند: درباره‌ی ضد یادبودها و دلالت‌های آن‌ها

چطور یادمان‌هایی بسازیم که باعث شوند جنایت‌های گذشتگان‌مان را به یاد بیاوریم یا فراموش کنیم؟ جنبش ضدیادبود در پی پاسخ به همین سوال شکل گرفت؛ جنبشی که با ضد خاطره و مذمت سروکار داشت نه خاطره و بزرگداشت. این نوشته، درباره‌ی ضد یادبودها و دلالت‌های آن‌هاست؛ از کته کلوویتز تا ستونی که به تدریج در خاک فرو می‌رود.

 تخت فولاد در تنگنا: چرایی زوال تدریجی گورستان تاریخی تخت فولاد اصفهان با کندوکاو در ماهیت گورستان‌ها

نویسنده: کسری شهبازبیگی | دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران در دانشگاه هنر اصفهان  «شهر مردگان روی دیگر جامعه زندگان است، نه شاید هم تصویری از خود ش...

آیا اپراخانه‌ی بزرگ قاهره ابزار امپریالیسم فرهنگی بود؟

اپراخانه‌ی سلطنتی جدید در مسقط عمان و موزه‎ی لوور تازه‌ساخت ابوظبی، پرسش‌هایی اساسی را احیا می‌کنند: آیا این مؤسسه‎های جدید ابزارهایی برای سلطه‎‌گری غرب هستند؟ آیا فضاهای فرهنگی این‌چنینی همساز با زندگی اجتماعی مسلمانان‌اند؟ ادوارد سعید، اپراخانه‌ی خدیو قاهره را یک حماقت  و «آیدا» را اپرایی استعماری می‌دانست. در کتاب «فرهنگ و امپریالیسم» او، فرهنگ اروپایی با فرمان‌روایی اروپایی تقریباً مساوی انگاشته شده بود. طبق منطق سعید، باید بپذیریم که مؤسسه‎های فرهنگی جدید در خلیج فارس، نشان‎گر سلطه‎ی غرب هستند. اما آیا این همه‌ی ماجراست؟

گونه‌شناسی حمام‌های عمومی؛ نگاهی به حیات حمام‌های عمومی در جهان

از عهد کهن و در سراسر جهان، حمام‌های بخار و گرمابه‌ها در حیات اجتماعی ایفاگر نقش بوده‌اند: بستری که در آن کاربرانی از هر طبقه‌ی اجتماعی عریان می‌شدند و این بستر بزنگاهی غنی برای معماران فراهم می‌کرد. در این متن نگاهی داریم به سنت‌های معطوف به حمام‌های عمومی در جهان.

کسوف؛ نگاهی به نسبت سینما رادیوسیتی و حافظه‌ی شهری

در خیابان ولیعصر، کمی بالاتر از تقاطع طالقانی، سال‌هاست که ساختمانی با یک برآمدگی منحنی شکل رو به خیابان و شیشه‌هایی که در بخش‌هایی شکسته‌ شده‌اند، متروکه رهاشده است. در قلب شهر تهران، در مجاورت چندین دانشگاه، پارک و سالن‌های تئاتر. این ساختمان، سینما رادیوسیتی تهران است. یکی از سینماهای ممتاز پیش از انقلاب. گذر سال‌ها و متروکه ماندنش هم باعث نشده که تخریب شود. سینما رادیو سیتی در جدال بین فراموشی و یاد، همچنان در ذهن شهر است.

زنانِ ناپیدا: چگونه زنان معمار از تاریخ معماری حذف شدند؟

تاریخ متناقض معماری زنان بسیاری را از این عرصه ناپیدا کرده است. مالکیت معنوی آثار معماری در ارتباط با آثاری که در همکاری با معماران زن و مرد به انجام می‌رسد، تنها به نام مردان تمام می‌شود. منع از حق معنوی، معماران و دانشجویان زن جوان را بدون الگویی وامی‌نهد و باعث می‎شود آنها عملاً فکر کنند که زنان در تاریخ این حرفه غایب بوده اند. در این متن نگاهی داریم به چالش‌ها و موانعی که در ناپیدایی زنان در تاریخ معماری نقش دارند.

گونه‌شناسی: میدان | نگاهی به کنترل فضایی میدان‌ها در گذر تاریخ

وقتی می‌گوییم «میدان عمومی» باید از خود بپرسیم این عموم کیستند یا چیستند؟ چه کسی مالک این فضاست؟ چه چیزی آن را جمعی می‌کند؟ لازمه‌ی دموکراسی این است: توانایی و قدرت داشتن در به پرسش کشیدن نهاد قدرت.  این مالکیتِ دولتی نیست که ضامن عمومی بودن یک مکان است، بلکه کنش‌های پرسش‌گرانه و تضارب آراست که می‌تواند مکانی را مکانی جمعی کند. به همین سبب است که بر میدان مثل خود دموکراسی نظارتی موشکافانه اعمال می‌شود و عموماً جایی مخاطره‌آمیز است.

در جست‌وجوی گذشته‌ی از دست رفته | مدرسه‌ی انوشیروان دادگر

دبیرستان دخترانۀ انوشیروان دادگر (یا آن‌طور که روی تابلوی ورودی آن درج شده، نوشیروان جی تاتا)، به‌تنهایی می‌تواند بخشی از تاریخ یک قرن اخیر ایران (و تهران) را بازنمایی کند: تاریخ احداث آن به سال ۱۳۱۵ بازمی‌گردد، سبک به‌کاررفته در معماری آن شباهت بسیاری با برخی بناهای هم‌دورۀ خود دارد، و البته به دست زرتشتیان بنا شده است. بی‌نیاز از گفتن است که دورۀ حکومت رضاشاه (۱۳۲۰-۱۳۰۴)، برهۀ پا گرفتن باستان‌گرایی غلیظی بود که، به‌واسطۀ میل هم‌زمان حاکمیت و گروهی از اهل فکرِ آن دوره به ایران پیش از اسلام، به‌تدریج هواداران فراوانی یافت. بر همین اساس، علاقه به کیش زرتشتی (در وجه اعتقادی) و الگوبرداری از بناهای به‌جامانده از آن دوران (در وجه هنری) به یکی از مشخصه‌های فرهنگی عصر پهلوی اول بدل شد.

سردرگمی در پنل‌های بی‌پایان گفت‌و‌گو: پایان نظریه؟

معماری امروز ما در مرحله‌ای بی‌نظریه به سر می‌برد: هیچ چارچوب نظری، کلان‌روایت یا نظامی از معیارهای ارزشی وجود ندارد تا جهت‌گیری معماری امروز را روشن سازد.اگر از اواخر قرن ۱۹ تا دهه‌ی ۱۹۸۰، نظریه‌های معماری افقی از کلیت حوزه‌ی معماری را شکل داد، این افق امروز جایش را به انبوهی از اظهارنظرهای معماران، تاریخ‌نگاران نظریه‌ی معماری و اشاره‌هایی به سایر رشته‌ها همچون انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و فلسفه‌ی سیاسی داده است. امروز، فقط شبحی از نظریه‌ی معماری در تعقیبمان باقی مانده است.

مسئله‌ی تاریخ: دشواری‌های نگارش تاریخ معماری

سودمندی مطالعه‌ی تاریخ معماری برای کیست؟ معماران؟ دانشجویان؟ یا صرفا تاریخ‌نگاران معماری؟ ویتمن در این متن با اشاره به چالش‌هایی که در راه نگاشتن تاریخ معماری به دست معماران یا غیرمعماران وجود داشته است، تاریخ معماری معاصر را در مورد تجسس روش‌های بی‌شماری می‌داند که ساخت، تجربه، نمایش و مفهوم فضا، تاریخ انسان را شکل می‌دهند. تا بدان‌جا که چنین مطالعاتی به هدفش در غنی‌کردن درک ما از ارتباطات پیچیده می‌رسد. این چنین مطالعاتی به کار معمارانی می‌آید که چنین تصمیم سیاسی را گرفته‌اند که تاریخ را جدی بگیرند.

سیاست، معماری و پارامتریسیسم: در جست‌و‌جوی تفسیری برای معماری قرن بیست‌ویک

«در جهان پیشامدرن قلعه و قصر و دیگر ساختمان‌های عظیم، به همان اندازه‌ی دین و قانون و اقتصاد از اجزای اصلی ساختار سیاسی بودند. در جهان مدرن، معماری و سیاست سیستم کارکردیِ جدایی دارند.» نظریات پاتریک شوماخر، نویسنده و همکار اسبق زها حدید، چه زمانی که دفاعیه‌ای از سرمایه‌داری ارائه می‌داد و چه زمانی که پارامتریسیسم را به عنوان خوانشی از معماری قرن بیست‌ویکم معرفی می‌کرد، مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. در این متن جک سلف، معماری، سیاست و پارامتریسیسم را در اندیشه‌ی شوماخر بررسی می‌کند
کانال تلگرام
اینستاگرام