شهرسازی دوره‌‌ی قاجار و پهلوی مستحق نوستالژی نیست

خبرگزاری تسنیم: مراسم رونمایی و جشن امضای کتاب «تاریخ شهر ۲» با حضور جهانشاه پاکزاد و جمعی از دانشجویان معماری عصر روز دوشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۵ در دپارتمان شهرسازی مرکز معماری ایران برگزار شد.

جهانشاه پاکزاد در این مراسم گفت:‌ کتاب «تاریخ شهر ۲» به دوران قاجار و پهلوی پرداخته است. این دوران، دوره‌ی گذار به سرمایه‌داری یا همان بازار آزاد است.

او با تأکید بر آشنایی با تاریخ ادامه داد:‌ما باید تاریخ خود را بشناسیم. ملتی که تاریخ خود را نداند مجبور به تکرار تاریخ است.

این نویسنده و استاد دانشگاه درباره تفاوت‌های بومی‌سازی و بازگشت به گذشته، گفت: این دو مسئله دچار مشکل شده‌اند. دوره‌ی قاجار و پهلوی خیلی مستحق نوستالژی نیست. بسیاری از معماران علاقه زیادی به بافت‌های قدیمی دارند اما همین دوستان یک هفته هم نمی‌توانند با شرایط آن زمان زندگی کنند.

او ادامه داد:‌ من به دلیل این‌که سال‌ها در آلمان زندگی کرده‌ام و درس‌خوانده‌ام، می‌دانم که تئوری‌های غرب چقدر وابسته به فرهنگ و سنت آنجاست. به همین دلیل به‌طور کامل در کشور ما قابل پیاده‌سازی نیست. در اینجا به تفاوت میان بازگشت به گذشته و بومی‌سازی می‌رسیم؛ بومی‌سازی نگاه به آینده دارد اما بازگشت به گذشته از ترس آینده، به گذشته پناه برده است.

پاکزاد گفت: در خواندن این کتاب چند پیش‌فرض لازم است. نخست آنکه باید بدانید که این کتاب تاریخ شهرسازی نیست. در این کتاب سعی شده شهر را پدیده‌ای اجتماعی ببینیم.

جهانشاه پاکزاد در بخش دیگری از صحبت‌های خود مهم‌ترین مشکل تاریخ‌نویسی شهری را رونویسی از تکرار مکررات دانست و گفت: از دوره رضاشاه به بعد عده‌ای آمدند و کتاب‌هایی نوشتند. این اشخاص به‌نوعی تاریخ‌سازی می‌کردند. یک سری چیزهایی که خاک روی آن نشسته شده بود، آن‌ها را بیرون می‌کشیدند و به‌عنوان تاریخ به خوردمان می‌دادند. مشکل دیگر این است که اکثر کتاب‌هایی که از همکاران ایرانی نوشته می‌شد، رونویسی از روی همین کتاب‌هاست که به آن اشاره کردم. امروز باز این مسئله دوباره در حال تکرار شدن است. الآن از طریق ماهواره خیلی زیاد روی مسئله آریایی‌ها تاریخ‌سازی می‌کنند. این‌ها بیش‌ازحد دارند تاریخ‌سازی می‌کنند.

پاکزاد در ادامه این مراسم در پاسخ به یکی از دانشجویان حاضر در مراسم به بیان تفاوت‌های بین بومی‌سازی و معاصر سازی پرداخت و به فلسفه وجودی باغ شهر‌ها پرداخت. وی ضمن انتقاد از کسانی که تهران را برای برخی مقاصد تبلیغاتی باغ شهر معرفی می‌کردند گفت: باغ شهر ویژگی‌هایی دارد که شهرهای ما فاقد آن هستند و شاید به علل مختلف هرگز چنین پدیده‌ای در کشور ما رخ ندهد. یک ویژگی باغ شهر این است که خانه‌ها دیوار ندارند و هرکس می‌تواند به‌راحتی از کنار خانه‌های مختلف در یک باغ شهر بدون وجود حصار عبور کند؛ اما آیا در ایران می‌توان تصور کرد که خانه‌ای دیوار و حصار نداشته باشد.

در پایان این مراسم جشن امضای کتاب «تاریخ شهر ۲» برگزار شد.

منبع: خبرگزاری تسنیم

مطلبی دیگر
نمایشگاه عکس «گذری بر معماری ایران»