معماری

ژست‌های پوچ: غزل پایانی ستاره‌معمارها  

معماران آینده به زمانه‌ی ما، به‌خاطر گیجی، ساده‌لوحی، و ناتوانی‌مان در قضاوت نقادانه، متحیرانه نگاه خواهند کرد. این به‌خصوص در ارتباط با بوالهوسی‌ای که به‌عنوان آیکون و پارامتریسیسم (پارامتریک‌گرایی) جا زده‌ایم، مانند کارهای فرانک گری و زاها حدید، صدق می‌کند.

زبان معماری سنگ در اریحا فلسطین؛ احیای دوباره شهر

طاق‌های سنگی در شهر واحه‌ای اریحا در حال گرفتن شکل تازه‌ای به خود هستند، این کار به دست دو معمار فلسطینی در حال اجرا است که از قابلیت‌های سنگ در جایگاه مصالحی سازه‌ای استفاده می‌کنند. نمونه‌ی اولیه‌ی طاق آن‌ها شامل مجموعه‌ای از پایه‌های قوسی است که با تعدادی بیش‌تر از ۳۰۰ بلوک‌ سنگ‌آهک درهم‌تنیده ساخته شده است. به گفته‌ی الیاس آناستاس، یکی از طراحان، این سازه که [سطح]۶۰ مترمربع را پوشش می‌دهد، در تلاش است تا اسلوب جدید شهری را در فلسطین خلق کنند.

معمــاری علیه خدا!؛ تأملی در منظر ادراکی مسجد مبتنی بر رضایت خداوند

اگر معماری را نه به عنوان یک پدیده، بلکه در سطح عملی انسانی بررسی کنیم، قادر خواهیم بود که عمل معمارانه را، همچون دیگر اعمال انسانی، در محک صواب و خطا از منظر رضایت خالق قرار دهیم. آیا بر این عمل، حسن فعلی و حسن فاعلی توأمان مترتب است؟ خلوص در چنین عملی که پدیداری عام دارد، تنها در مرتبه قلب و از سوی خداوند قابل دریافت است و یا به مخاطبان عمل نیز منتقل خواهد شد؟ اثر تکوینی فعلی مؤمنانه و یا از روی هوای نفس، آیا خود را در رویکردهای عملی و نظری نیز آشکار خواهد کرد؟ معماران در طول تاریخ اسلام با دستورهايي که از نصوص دینی به آنها رسیده چگونه برخورد کرده‌اند؟ موضع دین نسبت به عمل معمارانه، در غایت این عمل که خلق فضایی است چه بوده است؟ اگر معماری را در موضوعی چون مسجد، بیش از جنبه‌های سازه‌ای و عملکردی، سویه‌ای روان‌شناسی و ادراک‌مدار بپنداریم، منظر ادراکی فضای عبادی، چه نسبتی با عمل معمارانه برقرار می‌کند؟

هفت مسابقه‌ی سالانه‌ای که شرکت در آن برای هر دانشجوی معماری لازم است.

با توجه به برگزاری دائمی مسابقه‌های متنوع بین‌المللی، می‌توانید با توجه به علائق شخصی و زمانی که می‌خواهید به مسابقه اختصاص دهید، مسابقه‌ی مورد نظر خود را انتخاب کنید. با این‌حال تعداد قابل‌توجه رقابت‌های موجود نیز می‌تواند به شدت گیج کننده باشد. در این متن به هفت مورد از معتبرترین مسابقات سالانه‌ی معماری می‌پردازیم که برای دانشجویان قابل شرکت است.

انقلاب در صورت و سیرت مساجد

وضعیت مساجد یکی از شاخص‌هایی است که ناخواسته سبب قضاوت ما نسبت به دوره‌های تمدنی پیشین در سرزمین‌های اسلامی است. دولت‌های عثمانی، صفوی، گورکانی، فاطمی و جز آن در سرزمین‌های خود مساجدی را برپا می‌داشته‌اند که در قیاس میان آن‌ها حقانیت خود را نسبت به ادعای دولت اسلامی بودن به اثبات می‌رسانده‌اند. زمینه این رفتار اما ریشه در جایگاه مسجدالنبی در تمدن پی افکنده شده از سوی پیامبر خاتم(ص) دارد. گویا مسجد همواره شاهدی صادق بر مدعای حکومت‌ها پیرامون اسلام بوده است. در این یادداشت نویسنده، مسجد را نه در مقام شاهد، بلکه در مقام عامل تمدنی بررسی می‌کند.

از چه حرف می‌زنیم؛ درس‌‌گفتاری در باب نقد روش‌ شناختی مطالعات فلسفی در حوزه معماری اسـلامی مسجد

مروری بر ادبیات گردآمده امروزین حول موضوع معماری اسلامی و خاصه مسجد آشکار می‌کند که در بسیاری از موارد برای بررسی جوانب گوناگون امر، به رویکردهای فلسفی رجوع شده است. با این حال رجوع به فلسفه معمولا نه به عنوان یک چهارچوب زاینده محتوا، بلکه به عنوان ساختاری تبیینی و تئولوژیک، صرفا در جهت تأیید منویات نگارندگان و تثبیت مواضعی است که در بسیاری از موارد، آغشته به تجربه عملی آنها نیز بوده است. چنین وضعیت غیرقابل اطمینانی سبب شده رویکردهای فلسفی به معماری اسلامی، سویه‌ای عملی و قابل استناد برای طراحان در پی نداشته باشد. ابهام‌زدایی از کارکردهای فلسفه در مطالعه معماری اسلامی سبب شد از دکتر مرضیه پیراوی ونک بخواهیم در شمایل یک درس‌گفتار به نقد ادبیات موجود بپردازد. 

داســتان یک رابطه

سنت مجموعه‌سازی و قرارگیری مسجد جامع در کنار مقبره علما و بزرگان مذهبی (اولیاءالله) علاوه بر همه دلایل ساختاری و کالبدی معمارانه و شهرسازانه خود، دارای دلایل باطنی و معنایی خاصی است که ریشه‌ای عمیق دارد در برخی روایات اسلامی و اعتقادات خاص معماران و مردم در نحوه تعامل انسان با روح حاکم بر مکان و اثر جاری انسان‌هایی که روزگاری در مکانی حضور داشته‌اند - و امروز دیگر حضور کالبدی در آن مکان ندارند. مجموعه مسجد جامع و مقبره و خانقاه شیخ عبدالصمد نطنزی، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های قرارگیری مقبره یک «پیر» در جامعه انسانی در کنار یک «پیر» در جامعه کالبدی معماری (مسجد جامع) است.

شغل‌های عجیب هفت معمار بزرگ

سابقه‌ی کار در معماری اهمیت زیادی دارد. علی‌رغم طعنه‌های بذله‌گویانه‌ای که گاهاً درباره‌ی [میزان] درآمد این کار زده می‌شود، با فرض داشتن چند دهه سابقه‌ی کار، این شغل می‌تواند درآمد نسبتاً خوبی داشته باشد. با این حساب، وقوع چنین امری ممکن است که یک معمار قبل از کسب شهرت در معماری، زندگی غنی و پیچیده‌ای را از سر گذرانده باشد، به طوری‌که بسیاری از معمارانِ موفق حرفه‌ی خود را در مسیری کاملاً متمایز از معماری آغاز کرده‌اند. اگر هنوز به رویایی خود در دنیای معماری دست نیافته‌اید، شغل اولیه‌ی معماران مشهور این لیست می‌تواند برایتان دلگرم‌کننده باشد.

مخاطب مسجد کجاست؟

در مناقشه مسجد، آن‌که همیشه غایب است و یا از او به مثابه موجودی مجرد و بی‌پیشینه یاد می‌شود، مخاطب است. مخاطب که در منظر هر نظریه‌پردازی و در دست هر طراحی، همچون خمیره گل، به شکل دلخواه تعبیر می‌شود و به تقریب هرگز آراي او و باورهای او مورد بررسی قرار نگرفته است. بررسی جایگاه مخاطب به عنوان غایت اثرگذاری فضای کالبدی مسجد، ضرورتی است که می‌تواند مبین کارایی و روایی رویکردهای نظری و عملی به مقوله مسجد باشد. این مقاله به بررسی نسبت دو جریان غالب (بدون در نظرگرفتن خرده‌جریانات) و نسبت آنها با مخاطب مسجد می‌پردازد.