هر ماجرایی هندسه و ریتم خودش را به کالبدش می‌بخشد. انباشت سرمایه طبقات برج‌ها را بالا می‌برد. شمار بینندگان پرده‌های نمایش را وسیع می‌کند و چرخش توپ‌ها و لرزش تورها تعداد صندلی‌های استادیوم‌ها را افزایش می‌دهد. هر ماجرایی زبان و ضرورت‌های طراحی خودش را دارد. در سفر اربعین بیش از آنکه موکب‌های ساخته‌شده و یا ساخته نشده به چشم بیاید، موکب‌های در حال ساخت و هم‌زمان در حال استفاده است که چشم‌نوازی می‌کند. معماری‌ای گونه‌گون، رنگ‌به‌رنگ و کوتاه و بلند که همچون سفره‌های پذیرایی مسیر، متنوع است. دو نکته از همین ابتدای سخن قابل‌برداشت است. اول اینکه تعداد موکب‌ها در قالب ساختمان در حال افزایش است و دیگر آنکه وحدت رویه‌ای در ظاهر متظاهر این بناها دیده نمی‌شود.

رغبت بسیاری وجود دارد که موکبی خود را بیشتر نشان بدهد و یا نسبت به دیگران ارتفاع بگیرد. از سوی دیگر تبدیل موکب‌های چادری و خیمه گون به ساختمان نیز، جدای از ضرورت‌هایی که در مرحله اول به ذهن متبادر می‌رسد، نوعی تفاخر پنهان نیز با خود دارد. در این میان موکب‌های ایرانی شاید به‌واسطه سازمان‌دهی بهتر و توان مالی بالاتر، پررونق‌تر از نمونه‌های عربی خود هستند. تنها جایی که ایرانی‌ها در این حوزه بر اعراب پیشی گرفته‌اند! ولی در میان این تغییرات سال‌به‌سال که در پرتو عشق به اهل‌بیت دل را روشن می‌کند و چشم را فروزان، چراغ عقل چه آینده‌ای را تصویر می‌کند؟

در چشم‌انداز نخست بگذارید وضع موجود را در همین مسیری که پی می‌رود در ده سال آینده تجسم کنیم. خیابانی ۸۰ کیلومتری که در دو سوی آن بناهای متمایز، رنگ‌به‌رنگ و شکل به شکل با ارتفاع متوسط ۲ تا ۳ طبقه وجود دارد که در پس خود دو مسیر فرعی خدماتی منشعب از جاده اصلی را نمایش می‌دهند. سیاست رنگی و حجمی یکسانی وجود ندارد و می‌توان گوناگونی دسته‌ها و جریان‌ها را جز از چهره مرجع تقلید محبوبشان و نشانه‌ها و رنگ‌های اختصاصی شده، از وضعیت ابنیه نیز متوجه شد. حالا تصور کنید که ایام اربعین هم نباشد و این جاده که هرچند لحظه تنها خودرویی منفرد از آن در حال عبور است، خالی از هیاهوی زائرین، برهوتی همچون فیلم‌های وسترن را نمایش می‌دهد از شهری متروک. کالبدی به خواب‌رفته که در طول سال در معرض انواع تخریب‌ها و آسیب‌ها قرار دارد و می‌تواند ازنظر امنیتی با توجه به مساحت بالا و عرصه وسیع آن به یک تهدید دائمی برای این مسیر شیعه رو تبدیل شود. دیگر با بیابانی آشکار مواجه نیستیم بلکه جاده نجف کربلا در دو ردیف پر از ساختمان‌های خالی است که می‌تواند مآمن و پناه گاه هر تروریستی واقع شود. واقعیت آن است که این مسیر نمی‌تواند به یک شهر خطی ۸۰ کیلومتری بسیار باریک تبدیل شود و مزیت زیستی برای همه‌سال ندارد. ولی جریان غالب فعلی چیزی جز این چشم‌انداز را نمایش نمی‌دهد. زشت، طولانی، هزینه‌بر، تهدیدکننده و حتی مایه بدنامی!

اجازه دهید چشم‌انداز دیگری را نیز تصور کنیم. ایران با تهیه یک طرح جامع ساماندهی مسیر پیاده‌روی اربعین، ضمن مذاکره با طرف عراقی، این طرح را لازم‌الاجرا می‌کند. در این طرح، با برآورد کردن نیازهای واقعی زائرین، حداقل میزان ضروری بنای ساخته‌شده به‌صورت سقف ساخت‌وساز اعلام می‌گردد و مشتاقان خدمت به حضرت دوست در همین مقیاس دست به احداث ساختمان می‌زنند. بقیه نیازها توسط سازه‌های سبک و موقت صرفاً برای ایام عزاداری استفاده می‌شود تا سهم کلان این مسیر همچنان خالی باقی بماند. طراحی مسیر ازنظر توسعه کمی و کیفی؛ و مناسب‌سازی آن برای عبور ویلچر، گاری، کالسکه و شبیه آن از مجرایی جز محل حرکت پیاده، مسیر طبیعی این طرح خواهد بود.

بیایید این بار نه در رقابت با حماقت‌های سعودی در مکه و مدینه، بلکه بر اساس زیست اهل‌بیت و نیاز معقول زائرین، چشم‌انداز این بزرگ‌ترین رخداد جمعی تاریخ شیعه را، از آلودگی‌های قیاس و تطابق، مبرا نگه‌داریم. ما در شروع تاریخی جدید ایستاده‌ایم.


منبع: خبرگزاری فردا

مطالب بیشتری نیست